සියල්ලන්ටම ප්‍රයෝජනවත් තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය

තොරතුරු දැනගැනීමේ පනත පිළිබඳව බහුතරයක් මතුකරන ප්‍රධානතම ප්‍රශ්නයක් වනුයේ, “තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය” භාවිතා කළ හැක්කේ කවුරුන් හට ද යන්නයි. ඊට පිළිතුර නම් “සියල්ලන්ම” යන්නයි. මක් නිසාද යත්, තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය සියලුම පුරවැසියන්ට ඕනෑම රාජ්‍ය ආයතනයක් හෝ අධිකාරියක් පිළිබඳව තොරතුරු ලබා ගැනීම සඳහා වන බැවිනි.
ඉන්දියාවේ දිළිඳුතම ජනපදයක් වන බිහාරයේ රික්ෂෝ රියැදුරෙක් ලෙස තම දිවි සරි කරගන්නා මස්ලූම් නදාෆ්, තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය භාවිතා කර “ඉන්දිරා ආවාස් යෝජනා” නම් ජාතික නිවාස වැඩසටහනක් පිළිබඳ වැඩිදුරටත් දැනුවත් වීමෙන් පසු තමන්ටම කියා වන නිවසක හිමිකාරීත්වය ලබා ගත්තේය.
2007 වර්ෂයේදී වයස අවුරුදු 70ක් වන මෙම සාමාන්‍ය, උත්සාහවන්ත පුරවැසියා තම ජීවිතය සමෘද්ධිමත් කරගැනීමට තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය නිසියාකාරව භාවිතා කළ අපූරු කතාව www.rtiindia.org වෙබ් අඩවිය හරහා ඔබට කියවිය හැක. අදාල රාජ්‍ය නිලධාරීන් නදාෆ්ගේ අයැදුම්පත නියමිත පටිපාටියට අනුව ක්‍රියාත්මක කරවීමට රුපියල් පන්දහසක් ඉල්ලා සිටියත්, නදාෆ් තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය භාවිතා කරමින් සිය සටන අත්නොහැර ගෙනගිය අතර, දේශීය රාජ්‍ය නොවන ආයතන සහ තොරතුරු නිකුත් කිරීමේ නිලධාරින්ගේ සහයෙන් ඔහු අවසානයේ ජයග්‍රහණය කළේය.
නදාෆ් වැනි උත්සාහවන්ත පුරවැසියන්ට තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය භාවිතා කර, ඔවුන්ට හිතකර සහ ප්‍රයෝජනවත් එවැනි රාජ්‍ය යෝජනා ක්‍රම හෝ වැඩසටහන් පිළිබඳවත්, ඔවුන් පාලනය වන ප්‍රාදේශිය ආයතන ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳවත් තවදුරටත් දැනුවත් විය හැක.
2007 වර්ෂයේ වාර්තා වූ තවත් සිදුවීමකින් කියැවුනේ ඉන්දියාවේ බැන්ගලෝර් නගරයේ දෘෂ්‍යාබාධිත ශිෂ්‍යාවක්, ඇය විශිෂ්ට අධ්‍යාපනික කුසලතා ප්‍රකට කර තිබියදීත්, ඇය උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා ඉල්ලුම් කළ විශ්ව විද්‍යාලය නොලැබීමට හේතු-කාරණා විමසීම පිණිස සාර්ථක ලෙස තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය භාවිත කළ බවයි. තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය මත පදනම්ව, අදාල විශ්ව විද්‍යාලයේ තේරීම් ක්‍රමවේදය කුමක්ද යන්න එම ආයතනය හරහාම හෙළිදරව් කරවීමට ඇය කටයුතු කළාය. (www.blogs.wsj.com).
රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට පවා පුරවැසියෙක් ලෙස තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය භාවිතා කළ හැක. රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට, තමන් නියෝජනය කරන ආයතනය පිළිබඳව පවා තොරතුරු දැනගැනීම සඳහා වූ ඉල්ලුම්පතක් ඉදිරිපත් කර, එහි ආයතනික ප්‍රතිපත්ති, ක්‍රමවේද සහ ආයතනය සතු අරමුදල් විය-හියදම් වන ආකාර පිළිබඳව දැනුවත් විය යුතුය. ඕස්ට්‍රේලියානු රාජ්‍ය තොරතුරු කොමිසම් වෙබ් අඩවිය එහි පරිශීලකයන්ට සඳහන් කරන ආකාරයට නම්, තොරතුරු දැනගැනීමේ පනත සැබවින්ම ඵලදායක වීමට නම් රාජ්‍ය නිලධාරින් ඔවුන් අයත් ආයතනයේ තොරතුරු නිකුත් කරන ක්‍රමවේදයේ යෙදීමේදී ක්‍රියාශීලී සහ වැදගත් කර්තව්‍යයක් ඉටු කළ යුතුය. (www.oic.qld.gov.au).
මෙහෙයින්, සියලු පුරවැසියන් ඔවුන්ගේ තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය නිසියාකාරව භාවිතා කළ යුතු අතර, තොරතුරු ගලනය සඳහා ක්‍රියාශීලීව සහ උනන්දුවෙන් ක්‍රියාත්මක වීම වැදගත් වගකීමක් කොට සැලකිය යුතුය.